سود و زیان ارزی: تسویه و تحقق تفاوت نرخ
این مقاله سود و زیان ارزی تحققیافته و تحققنیافته و نحوهٔ محاسبهٔ خودکار آن هنگام تسویه را با مثال نشان میدهد.
وقتی بین تاریخ صدور سند و تاریخ پرداخت آن، نرخ تبادله تغییر کند، معادل پایهٔ همان مبلغ ارزی فرق میکند — این تفاوت، سود یا زیان ارزی است. USystems آن را هنگام تسویه بهصورت خودکار محاسبه و قید میکند.
سود/زیان تحققیافته (Realized) — مثال کامل
روز صدور: فاکتور ۱٬۰۰۰ دالری برای شرکت الف، نرخ ۷۱
| قید صدور | دالر | معادل افغانی |
|---|---|---|
| دبت: دریافتنی — دالر | ۱٬۰۰۰ | ۷۱٬۰۰۰ |
| کریدت: عواید فروش | ۷۱٬۰۰۰ |
یک ماه بعد: مشتری ۱٬۰۰۰ دالر میپردازد، نرخ روز ۷۳
| قید تسویه | دالر | معادل افغانی |
|---|---|---|
| دبت: بانک — دالر | ۱٬۰۰۰ | ۷۳٬۰۰۰ |
| کریدت: دریافتنی — دالر | ۱٬۰۰۰ | ۷۱٬۰۰۰ |
| کریدت: سود ارزی | ۲٬۰۰۰ |
دریافتنی دالری با همان ۱٬۰۰۰ دالر بسته میشود (هیچ ماندهٔ ارزی معلق نمیماند)، ولی معادل پایه ۲٬۰۰۰ افغانی بیشتر وارد شده — این سود ارزی تحققیافته است. اگر نرخ به ۶۹ افت میکرد، ۲٬۰۰۰ افغانی زیان ارزی ثبت میشد.
جدول جهت سود/زیان
| وضعیت | نرخ بالا برود | نرخ پایین بیاید |
|---|---|---|
| طلب ارزی دارید (AR) | سود ارزی | زیان ارزی |
| بدهی ارزی دارید (AP) | زیان ارزی | سود ارزی |
چه عملیاتی سود/زیان ارزی میسازد؟
- تسویهٔ فاکتور/صورتحساب ارزی با نرخی متفاوت از نرخ صدور
- تسویهٔ بینارزی (فاکتور دالری، پرداخت افغانی)
- استفاده از پیشپرداخت/اعتبار ارزی با نرخ متفاوت (تخصیص بیلانس ارزی — سیستم تخصیصها را FX-آگاه انجام میدهد)
- تبادلهٔ اسعار بین دو حساب (انتقال با نرخ)
در همهٔ این موارد قید سود/زیان خودکار ساخته میشود — کار دستی شما فقط وارد کردن نرخ درست روز است.
سود/زیان تحققنیافته (Unrealized)
تا وقتی فاکتور دالری پرداخت نشده، تغییر نرخ فقط «روی کاغذ» است — به آن تحققنیافته میگویند. اگر در پایان دورهٔ مالی بخواهید ماندههای ارزی را به نرخ روز گزارشگیری تجدید ارزیابی کنید، با قید ژورنال دستی این کار را بکنید (دبت/کریدت حساب ارزی به معادل جدید، طرف مقابل: سود/زیان ارزی) و در آغاز دورهٔ بعد معکوسش کنید. برای اکثر کسبوکارهای کوچک، ثبت خودکارِ تحققیافته کافی است.
کنترول دورهای
- در سود و زیان، حسابهای سود ارزی و زیان ارزی را مرور کنید — اعداد باید با حجم معاملات ارزی شما تناسب داشته باشند.
- رقم بزرگ غیرمنتظره معمولاً یعنی روی یک سند نرخ اشتباه وارد شده — از دفتر کل به سند برسید و اصلاح کنید.
- ماندهٔ حسابات دریافتنی/پرداختنی ارزی را با راپور بیلانس مخاطبین (به تفکیک ارز) مطابقت دهید.
نکات
- سود/زیان ارزی یک واقعیت اقتصادی است، نه خطا — پنهانش نکنید؛ مدیریتش کنید (مثلاً با همارز کردن خرید و فروش).
- حسابات «سود ارزی» و «زیان ارزی» را از قبل در چارت ساخته و در حسابات پیشفرض معرفی کنید.
- نرخهای استفادهشده روی خود اسناد ذخیره میشوند — برای حسابرسی، سند هر قید ارزی کامل و قابل ردیابی است.
مقالهٔ قبلی: → اسناد ارزی | مقالهٔ بعدی: راپوردهی چندارزی ←
آیا این مطلب مفید بود؟