ژورنال: ثبت قید دستی
این مقاله میگوید چه وقت باید از قید دستی ژورنال استفاده کرد و قانون توازن دبت و کریدت را با مثال نشان میدهد.
بیشتر قیدهای حسابداری را سیستم خودش از روی اسناد (فاکتور، خرید، پرداخت) میسازد. اما گاهی به قید دستی نیاز دارید — اینجاست که ژورنال (Journal) به کار میآید.
چه وقت از ژورنال استفاده کنیم؟
- ثبت ماندههای افتتاحیه هنگام مهاجرت از سیستم قبلی
- استهلاک داراییها، ذخیرهها و تعدیلات پایان دوره
- اصلاح اشتباهی که با ویرایش سند اصلی قابل رفع نیست
- معاملات خاصی که سند آماده ندارند (مثلاً تصحیح طبقهبندی بین دو حساب)
قاعدهٔ طلایی: اگر برای معامله سند آماده وجود دارد (فاکتور، صورتحساب، پرداخت، انتقال) از همان سند استفاده کنید، نه ژورنال. ژورنال آخرین راه است — چون انبار، بیلانس مخاطب و وضعیت اسناد را بهروز نمیکند، فقط حسابات را.
ثبت قید ژورنال
از حسابات ← ژورنال ← جدید:
سربرگ
| فیلد | توضیح |
|---|---|
| تاریخ | تاریخ اثر قید |
| مرجع (Reference) | شمارهٔ سند پشتیبان (اختیاری) |
سطرهای قید
هر سطر یک طرف قید است:
| ستون | توضیح |
|---|---|
| حساب (Account) | حسابی که دبت/کریدت میشود |
| دبت (Debit) | مبلغ بدهکار — به ارز حساب |
| کریدت (Credit) | مبلغ بستانکار — به ارز حساب |
| ارز و نرخ (FX Rate) | برای سطرهای ارزی؛ سیستم معادل ارز پایه (Base Debit/Credit) را نگه میدارد |
| یادداشت (Memo) | شرح سطر |
| مخاطب مرتبط (Party Contact) | اگر حساب انتخابی حساب دریافتنی/پرداختنی باشد، مخاطب مربوطه را تعیین کنید |
قانون توازن
قید فقط وقتی ذخیره میشود که مجموع دبت = مجموع کریدت باشد — هم در هر ارز و هم در معادل ارز پایه. اگر پیام «قید متوازن نیست» دیدید، جمع دو ستون را کنترول کنید.
مثال — ثبت استهلاک ماهانه
| حساب | دبت | کریدت |
|---|---|---|
| مصرف استهلاک | ۵٬۰۰۰ | |
| استهلاک انباشته — تجهیزات | ۵٬۰۰۰ |
مثال — ماندهٔ افتتاحیهٔ مشتری بدهکار
| حساب | دبت | کریدت | مخاطب |
|---|---|---|---|
| حساب دریافتنی | ۲۰٬۰۰۰ | شرکت الف | |
| ماندهٔ افتتاحیه (سرمایه) | ۲۰٬۰۰۰ |
مشاهدهٔ قیدها
- راپورها ← راپور ژورنال — همهٔ قیدهای ثبتشده (دستی و خودکار) در یک بازه.
- دفتر کل (Ledger) — اثر قیدها را حساببهحساب ببینید.
نکات
- برای هر قید، در «یادداشت» بنویسید چرا ثبت شده — شش ماه بعد خودتان تشکر خواهید کرد.
- در قیدهای چندارزی، نرخ استفادهشده روی سطر ذخیره میشود؛ نرخ روز معامله را بگذارید نه نرخ امروز.
- قید ژورنال روی حساب دریافتنی/پرداختنی بدون تعیین «مخاطب مرتبط» باعث میشود بیلانس آن مخاطب با دفتر کل نخواند.
مقالهٔ قبلی: → پرداختها و رسیدها | مقالهٔ بعدی: راپورهای مالی ←
آیا این مطلب مفید بود؟